EEG tabanlı dikkat testi, beynin elektriksel aktivitesini ölçerek dikkat süreçlerini değerlendiren bir yöntemdir. Bu testler genellikle Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) veya bilişsel işlevlerin incelenmesi amacıyla kullanılır
Dikkat Süresi Nelere Bağlıdır?
Öncelikle, bir insanın dikkat süresi ne gibi nedenlere bağlı gelin birlikte bunu inceleyelim. Dikkat faktörü, bilişsel yük, tepki süresi ve o an birden fazla işle uğraşıp uğraşmadığına bağlı olabilir. Bunun yanı sıra, dikkat sürekliliği, bir bakıma dikkatini ne kadar süre boyunca odaklayabildiği de değişken bir faktördür. Kısa süreli belleğin ne derece verimli çalıştığı odağı etkiler. Örneğin kişinin çevresinde fazla dış uyaran varsa veya kişi yaptığı işe karşı yeterince ilgili değilse; odak süresi de bu etkenlere bağlı değişebilir hatta düşebilir. Çünkü kısa süreli bilgi saklama yeteneğimiz odaklanma sorunlarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bunu ölçerken davranış tepkimiz ele alınır. Farklı uyaranlara verdiğimiz tepkilerin süresi, belirli testler ile ölçülür. Örneğin CPT (Continuous Performance Test – Sürekli Performans Testi) dikkat süresini ölçmek için uzmanlar tarafından yaygın olarak kullanılan bilişsel bir testtir. Tepki süresi, katılımcının uyaranı gördükten sonra ne kadar hızlı ve doğru tepki verebildiği uzmanlarca ölçülür. CPT, özellikle DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) tanısında önemli bir görev görür.
EEG İle dikkat nasıl ölçülür?
EEG tabanlı dikkat testi, beynin nasıl çalıştığını ve dikkatimizi nasıl yönlendirdiğimizi anlamamıza yardımcı olan bir testtir. Beynimiz elektriksel sinyallerle çalışır ve EEG (Elektroensefalografi) adı verilen cihaz, bu elektriksel aktiviteleri ölçerek dikkatimizi nasıl kullandığımızı analiz eder. Test süreci üç ana aşamadan oluşur: hazırlık, testin uygulanması ve veri analizi.
Test sırasında, kişinin başına özel sensörler (elektrotlar) yerleştirilir. Daha sonra, bilgisayar ekranında harfler, şekiller veya sesler gibi dikkat gerektiren görevler gösterilir. Kişiden belirli uyaranlara tepki vermesi beklenir (örneğin, ekranda belirli bir harfi gördüğünde bir tuşa basması). EEG cihazı, kişinin odaklanıp odaklanmadığını, dikkati ne kadar sürdürebildiğini ve yanıt verirken beyninde hangi bölgelerin aktif olduğunu kaydeder. (Dikkat süresi genellikle frontal ve tempolar lobdan gelen beyin sinyalleri ile ölçülür)
Bu bilgiler ışığında kişinin dikkat eksikliği olup olmadığı, dikkat seviyesi veya zihinsel yorgunluk gibi durumları açığa çıkartılabilir. Özellikle DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) gibi durumların teşhisinde ve tedavisinde teknoloji önemli bir araç olarak görev görür. Kısacası, EEG tabanlı dikkat testi, beyindeki dikkat sürecini objektif ve detaylı bir şekilde ölçmemizde yardımcı bir etkendir.
EEG İle Dikkat Testi nasıl birleştirilir?
CPT ve EEG’yi birleştirerek dikkat süreçlerinin hem davranışsal hem de nörofizyolojik yönleri analiz edebiliriz. Test sırasında katılımcılara EEG başlığı takarak CPT görevlerini tamamlanmasını sağlarız ve böylece tepki süresi, hata oranları gibi bilişsel ölçümler ile beyin aktivitesi eş zamanlı olarak kaydedilir. Frontal ve temporal bölgelerden alınan EEG sinyalleri sayesinde, dikkat süreçlerinin elektriksel temellerini ortaya koyabilir, özellikle theta, alpha ve beta dalgalarındaki değişimler ile dikkat süresi ve bilişsel yükü ilişkilendirilebiliriz. Örneğin, DEHB’li bireylerde yüksek theta/beta oranı ve düşük P300 bileşeni, dikkat eksikliğiyle bağlantılı olabilir.
EEG verilerinin CPT performansıyla karşılaştırılması, dikkat seviyesinin zaman içindeki değişimini ve bilişsel yorgunluğun anlaşılmasına yardımcı olur. Bu yaklaşım sayesinde DEHB tanısı, nörobilişsel araştırmalar ve nörofeedback terapileri gibi alanlarda verimli bir kullanım aracı haline gelebilir.
P300 dalgaları hakkında daha fazla bilgi almak ve EEG ile DEHB ölçülebilir mi? sorusuna daha detaylı yanıtlar bulmak için diğer blog yazılarımızı inceleyebilirsiniz.